We are calling for the immediate halt of all plans to construct, open, or operate the Vastria Closed Controlled Access Centre (CCAC) on Lesvos. The development of this facility, within the framework of Law 5226/2025 and the EU Pact on Migration and Asylum, constitutes a direct threat to fundamental human rights.
Despite the heavy criticism, the Greek government approved yet another extension until March 2026 for the Vastria Camp to be completed. In a series of technical redesigns and legal amendments, the Ministry of Migration and Asylum (MoMA) has circumvented Council of State rulings and bypassed environmental regulation. In the latest developments, the Decentralised Administration of the Northern Aegean has approved a very problematic amendment of the environmental terms concerning related works of the CCAC, approving the construction of a photovoltaic plant and a battery storage facility, as well as the construction of the obligatory escape road, for the sole purpose of servicing the CCAC despite serious concerns about its location within a NATURA 2000 site.
The establishment of Vastria must be examined within the context of the EU Pact on Migration and Asylum and the proposed Return Regulation. Under the Migration Pact’s Screening Regulation, third-country nationals will be de facto detained in facilities like Vastria, raising serious concerns regarding the violation of their rights. The European Return Order (ERO) and the legal grounds for “return camps” outside EU territory will further normalise the use of pre-removal detention as a tool for forced deportation. The deprivation of liberty is expected to become systematic through expanded use of detention as a default practice rather than an exceptional measure.
At the same time, a recent Greek legislation (Law 5226/2025) expands the grounds for administrative detention (i.e. detention without criminal charges), criminalises “illegal stay”, and criminalises non-compliance with removal orders. The law also extends maximum administrative detention times from 18 to 24 months based on broad criteria like "security concerns". Implementation of Law 5226/2025 has already begun, with individuals facing criminal proceedings for “illegal stay”.
Vastria CCAC has been explicitly designed to detain people on the move for extended periods of time, functioning in part as a pre-removal detention center, in accordance with the priorities of the EU Pact on Migration and Asylum. When Vastria CCAC opens, the arbitrary detention of asylum seekers is expected to increase, resulting in a higher number of individuals placed in pre-removal detention under conditions that may become increasingly coercive and precarious.
The operation of the existing CCACs has already proven to violate fundamental rights of the people detained, regarding the right to liberty (Article 5) and the prohibition of inhuman treatment (Article 3) under the ECHR. Documented conditions in other Greek facilities, such as Samos CCAC, highlight the risks of overcrowding, unhygienic environments, and insufficient medical care. Furthermore, legal institutions and human rights organisations have expressed serious concerns about the rights of families and children who are detained, as well as about the operation of Hyperion and Centaurus' digital surveillance systems, which endanger the privacy rights of those detained or working in the centres.
The Vastria CCAC, which has been designed as the blueprint for these new generation camps of the EU Pact, raises even more concerns about its site location, since it is seated in the middle of the extremely flammable pine forest of Lesvos island. Experts have repeatedly raised alerts of this risk. In response, the MoMA has awarded a €585,680 contract for a fire detection system which, however, has a more reactive, rather than proactive, role.
Another issue worth highlighting is Vastria’s remote location, which isolates residents from legal aid, psychosocial services and direct interaction with local society. The difficulty of reaching the location, together with further access restrictions that are expected to be imposed, will also significantly limit the civic oversight of the operation of the Vastria CCAC.
We reject the establishment of any detention infrastructure or camp in which people will be incarcerated based on their legal status. The creation of such facilities institutionalise the deprivation of liberty, normalise discriminatory practices of segregation and unlawful detention practices, and undermine the fundamental rights of people on the move.
We refuse to accept the normalisation of these "closed" environments which serve only to penalize.
WE DEMAND:
- Ensure that all migration policies fully comply with the European Convention on Human Rights, particularly Article 5 (right to liberty) and Article 3 (prohibition of inhuman or degrading treatment)
- Immediately stop all construction activities of the Vastria camp and related works pending full legal and human rights review.
- Ensure all EU-funded infrastructure complies with fundamental rights obligations and is subject to independent monitoring.
- End the use of systematic and automatic detention of migrants and asylum seekers.
- Decriminalise “illegal stay” and ensure migration related administrative issues are not treated as criminal offenses.
- Accountability for the documented human rights breaches in the operating CCACs and Pre-Removal Centres.
ΚΑΛΕΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΠΑΥΣΗ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ “ΒΑΣΤΡΙΑ”
Ζητούμε την άμεση αναστολή όλων των σχεδίων για την κατασκευή, τη λειτουργία ή τη διαχείριση της Κλειστής Ελεγχόμενης Δομής (ΚΕΔ) στην περιοχή Βάστρια στη Λέσβο. Η δημιουργία αυτής της εγκατάστασης, στο πλαίσιο του νόμου 5226/2025 και του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, αποτελεί άμεση απειλή για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.
Παρά τις έντονες επικρίσεις, η κυβέρνηση ενέκρινε μια ακόμη παράταση έως τον Μάρτιο του 2026 για την ολοκλήρωση της δομής στη Βάστρια. Μέσα από μια σειρά τεχνικών ανασχεδιασμών και νομικών τροποποιήσεων, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (ΥΜΑ) κατάφερε να παρακάμψει τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και να αγνοήσει τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς. Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ενέκρινε μια ιδιαίτερα προβληματική τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων που αφορούν τα σχετικά έργα της ΚΕΔ, εγκρίνοντας την κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού σταθμού και μιας μονάδας αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, καθώς και την κατασκευή της υποχρεωτικής οδού διαφυγής, με μοναδικό σκοπό την εξυπηρέτηση της ΚΕΔ, παρά τις σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη θέση της εντός περιοχής NATURA 2000.
Η δημιουργία της ΚΕΔ στη Βάστρια πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και του προτεινόμενου Κανονισμού Επιστροφής. Σύμφωνα με τον κανονισμό ελέγχου του Συμφώνου για τη μετανάστευση, οι υπήκοοι τρίτων χωρών θα κρατούνται de facto σε εγκαταστάσεις όπως η Βάστρια, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά την παραβίαση των δικαιωμάτων τους. Η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής και οι νομικές βάσεις για τη δημιουργία «κέντρων κράτησης» εκτός του εδάφους της ΕΕ θα οδηγήσουν σε περαιτέρω κανονικοποίηση της χρήσης της προαναχώρησης ως μέσου για την αναγκαστική απέλαση. Η στέρηση της ελευθερίας αναμένεται να καταστεί συστηματική, μέσω της ευρύτερης χρήσης της κράτησης ως συνήθους πρακτικής και όχι ως έκτακτου μέτρου.
Παράλληλα, πρόσφατη ελληνική νομοθεσία (Νόμος 5226/2025) διευρύνει τους λόγους για διοικητική κράτηση (δηλαδή κράτηση χωρίς ποινικές κατηγορίες), ποινικοποιεί την «παράνομη διαμονή» και ποινικοποιεί τη μη συμμόρφωση με τις αποφάσεις απέλασης. Ο νόμος παρατείνει επίσης τη μέγιστη διάρκεια της διοικητικής κράτησης από 18 σε 24 μήνες, βάσει ευρέων κριτηρίων όπως «ζητήματα ασφάλειας». Η εφαρμογή του Νόμου 5226/2025 έχει ήδη ξεκινήσει, με άτομα να αντιμετωπίζουν ποινικές διαδικασίες για «παράνομη διαμονή».
H Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (ΚΕΔ) στη Βάστρια έχει σχεδιαστεί ρητά για την παραμονή ανθρώπων για παρατεταμένες χρονικές περιόδους, λειτουργώντας εν μέρει ως προαναχωρησιακό κέντρο, σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Με την έναρξη λειτουργίας της ΚΕΔ στη Βάστρια, αναμένεται να αυξηθούν οι αυθαίρετες κρατήσεις αιτούντων άσυλο, με αποτέλεσμα να αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων που θα τεθούν υπό απέλαση κάτω από συνθήκες που ενδέχεται να γίνουν όλο και πιο καταπιεστικές και επισφαλείς.
Η λειτουργία των υφιστάμενων Κλειστών Ελεγχόμενων Δομών έχει ήδη αποδειχθεί ότι παραβιάζει τα θεμελιώδη δικαιώματα των κρατουμένων, όσον αφορά το δικαίωμα στην ελευθερία (άρθρο 5) και την απαγόρευση της απάνθρωπης μεταχείρισης (άρθρο 3) σύμφωνα με την ΕΣΔΑ. Οι καταγεγραμμένες συνθήκες σε άλλεςεγκαταστάσεις στην Ελλάδα, όπως η ΚΕΔ της Σάμου, υπογραμμίζουν τους κινδύνους του υπερπληθυσμού, των ανθυγιεινών συνθηκών και της ανεπαρκούς ιατρικής περίθαλψης. Επιπλέον, νομικοί φορείς και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τα δικαιώματα των οικογενειών και των παιδιών που βρίσκονται υπό κράτηση, καθώς και τη λειτουργία των συστημάτων ψηφιακής παρακολούθησης των εταιρειών Hyperion και Centaurus, τα οποία θέτουν σε κίνδυνο το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή όσων κρατούνται ή εργάζονται στα κέντρα.
Η Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (ΚΕΔ) της Βαστριας, η οποία έχει σχεδιαστεί ως πρότυπο για τα νέου τύπου κέντρα κράτησης του Συμφώνου της ΕΕ, προκαλεί ακόμη μεγαλύτερες ανησυχίες όσον αφορά την τοποθεσία της, δεδομένου ότι βρίσκεται στο κέντρο του εξαιρετικά εύφλεκτου πευκοδάσους της Λέσβου. Οι ειδικοί έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για τον κίνδυνο αυτό. Σε απάντηση, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (MoMA) ανέθεσε σύμβαση ύψους 585.680 ευρώ για ένα σύστημα πυρανίχνευσης το οποίο, ωστόσο, έχει περισσότερο κατασταλτικό παρά προληπτικό ρόλο.
Ένα άλλο ζήτημα που αξίζει να επισημανθεί είναι η απομακρυσμένη τοποθεσία της Βάστριας, η οποία απομονώνει τους κατοίκους από τη νομική συνδρομή, τις ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες και την άμεση επαφή με την τοπική κοινωνία. Η δυσκολία πρόσβασης στην περιοχή, σε συνδυασμό με τους περαιτέρω περιορισμούς πρόσβασης που αναμένεται να επιβληθούν, θα περιορίσει επίσης σημαντικά τον έλεγχο της λειτουργίας της ΚΕΔ της Βάστριας από την κοινωνία των πολιτών.
Απορρίπτουμε τη δημιουργία οποιασδήποτε δομής κράτησης ή στρατοπέδου όπου θα φυλακίζονται άτομα λόγω του νομικού τους καθεστώτος. Η δημιουργία τέτοιων εγκαταστάσεων θεσμοθετεί τη στέρηση της ελευθερίας, κανονικοποιεί τις διακριτικές πρακτικές διαχωρισμού και τις παράνομες πρακτικές κράτησης, και υπονομεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα των μετακινούμενων ατόμων.
Αρνούμαστε να αποδεχθούμε την κανονικοποίηση αυτών των «κλειστών» περιβαλλόντων που εξυπηρετούν αποκλειστικά τιμωρητικούς σκοπούς.
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:
- Να διασφαλιστεί ότι όλες οι μεταναστευτικές πολιτικές συμμορφώνονται πλήρως με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ιδίως με το άρθρο 5 (δικαίωμα στην ελευθερία) και το άρθρο 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης).
- Να σταματήσουν αμέσως όλες οι κατασκευαστικές εργασίες στη δομή της Βάστριας και τα συναφή έργα, εν αναμονή πλήρους νομικού ελέγχου και ελέγχου υπό το πρίσμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
- Να διασφαλιστεί ότι όλες οι υποδομές που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τα θεμελιώδη δικαιώματα και υπόκεινται σε ανεξάρτητη εποπτεία.
- Να τερματιστεί η συστηματική και αυτόματη κράτηση μεταναστών και αιτούντων άσυλο.
- Να αποποινικοποιηθεί η «παράνομη διαμονή» και να διασφαλιστεί ότι τα διοικητικά ζητήματα που σχετίζονται με τη μετανάστευση δεν αντιμετωπίζονται ως ποινικά αδικήματα.
- Να αποδοθούν ευθύνες για τις τεκμηριωμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα λειτουργούντα κέντρα και στα προαναχωρησιακά κέντρα
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
